وبلاگ
ساخت خانه با پرینتر سه بعدی در دانمارک؛ ۳۶ آپارتمان دانشجویی که حالا ساکن دارند
در شهر کوچک هولستبرو در غرب دانمارک، چند ساختمان یک‌طبقه میان درختان یک زمین جنگلی قرار گرفته‌اند. از بیرون شبیه خانه‌های معمولی‌اند و دیوارهایشان خطوط افقی ظریفی دارد. این خطوط رد لایه‌های بتنی است که یک پرینتر سه‌بعدی غول‌پیکر آن‌ها را روی هم چیده است. در ماه سپتامبر ۲۰۲۶، نخستین دانشجوها به این آپارتمان‌ها نقل مکان کردند. به این ترتیب پروژه‌ای به نام «اسکوسپورت» (Skovsporet) که سازندگانش آن را بزرگ‌ترین پروژه مسکونی چاپ سه‌بعدی اروپا تا امروز می‌دانند، از مرحله نمایش فناوری گذشت و محل زندگی واقعی آدم‌ها شد.
ساخت خانه با پرینتر سه بعدی سال‌هاست در خبرها دیده می‌شود. اما بیشتر نمونه‌ها یک خانه نمایشی یا یک ساختمان آزمایشی بوده‌اند. اسکوسپورت از این جهت جالب است که یک مجموعه کامل مسکن اجتماعی است، با بودجه‌ای محدود و ساکنانی که اجاره می‌پردازند.
اسکوسپورت دقیقاً چیست؟
این مجموعه ۳۶ آپارتمان دانشجویی در شش ساختمان شش‌واحدی دارد و روی هم حدود ۱۶۵۰ متر مربع مساحت دارد. متراژ هر واحد بین حدود ۳۸ تا ۵۰ متر مربع است. محل پروژه نزدیک دانشگاه VIA در هولستبرو است و کارفرمای آن NordVestBO، یک انجمن مسکن غیرانتفاعی دانمارکی، است. ساخت را شرکت 3DCP Group با پرینتر ساختمانی BOD3 ساخت شرکت دانمارکی COBOD انجام داده و طراحی کار SAGA Space Architects با همکاری دفتر MS+ بوده است.
هر آپارتمان آشپزخانه، فضای مطالعه، نشیمن، حمام و محل خواب دارد. پنجره‌های سقفی بزرگ و سقف‌های شیب‌دار نور روز را به داخل می‌آورند. پوشش‌های چوب‌پنبه و چوب هم کمک می‌کنند فضای داخلی حس سرد یک سازه بتنی خام را نداشته باشد.
چرا این پروژه توجه‌ها را جلب کرد؟
۱. سرعتی که با تمرین بیشتر شد
طبق گزارش COBOD و رسانه‌های معماری، چاپ نخستین ساختمان شش‌واحدی چند هفته طول کشید. آخرین ساختمان، با حدود ۲۷۵ متر مربع مساحت، در پنج روز کاری چاپ شد. یعنی تقریباً بیش از یک آپارتمان در روز. کل گروه اپراتور چاپ هم سه نفر بودند. این کاهش زمان نشان می‌دهد بخش بزرگی از سرعت به تجربه تیم و روان شدن فرایند برمی‌گردد و فقط به خود دستگاه مربوط نیست. کل ساخت‌وساز پروژه حدود ۱۲ ماه طول کشید.
۲. ماندن زیر سقف هزینه مسکن یارانه‌ای
در دانمارک برای مسکن یارانه‌ای یا اجتماعی سقف قانونی هزینه تعیین شده است. COBOD اعلام کرده که هزینه ساخت ساختمان‌ها حدود ۱۸۸۰ یورو برای هر متر مربع بوده و کل پروژه پایین‌تر از این سقف تمام شده است. طبق همین گزارش، اجاره یک واحد ۵۰ متری از حدود ۶۷۰ یورو در ماه شروع می‌شود و واحدهای کوچک‌تر ارزان‌ترند. نکته مهم این است که به گفته خود COBOD، این رقم هزینه طراحی، مهندسی، انشعابات و آماده‌سازی زمین را شامل نمی‌شود. پس نمی‌توان آن را قیمت تمام‌شده کل پروژه دانست.
۳. ساختن میان درخت‌ها
زمین پروژه جنگلی بود. طراحان ساختمان‌ها را طوری در فاصله درختان بالغ جای دادند که بیشتر آن‌ها حفظ شوند. آرک‌دیلی و COBOD رقم حدود ۹۰ درصد را برای درختان حفظ‌شده گزارش کرده‌اند. در بتن بیشتر دیوارها از سیمان کم‌کربن FUTURECEM ساخت شرکت Aalborg Portland استفاده شده است. COBOD می‌گوید تولید این سیمان تا حدود ۳۰ درصد دی‌اکسید کربن کمتری نسبت به سیمان معمولی دارد. برای سوله دوچرخه‌ها هم ماده‌ای بدون سیمان به نام MEVOcem آزمایش شده است.
ساخت خانه با پرینتر سه بعدی چطور کار می‌کند؟
اصل کار همان چیزی است که در یک پرینتر رومیزی می‌بینیم: ساختن جسم با روی هم گذاشتن لایه‌ها. در پرینترهای FDM نازل داغ فیلامنت پلاستیکی را لایه به لایه روی صفحه می‌ریزد. در پرینتر ساختمانی، یک سازه فلزی بزرگ روی ریل حرکت می‌کند و به‌جای پلاستیک، ملات بتنی مخصوص را از نازل بیرون می‌دهد. نقشه دیوارها از فایل دیجیتال خوانده می‌شود و پرینتر دیوارها را لایه به لایه بالا می‌برد.
همه اجزای ساختمان چاپ نمی‌شوند. در اسکوسپورت دیوارها چاپ شده‌اند، اما سقف‌ها، پنجره‌ها، تأسیسات و پوشش‌های داخلی با روش‌های متداول ساخته شده‌اند. تصور «فشار یک دکمه و تحویل کلید خانه» با واقعیت فاصله دارد. پرینتر یک بخش مهم و زمان‌بر کار را سریع‌تر و دقیق‌تر می‌کند.
چرا برای ما هم مهم است؟
کمبود مسکن مقرون‌به‌صرفه فقط مسئله دانمارک نیست. هر روشی که بتواند با نیروی کار کمتر، ضایعات کمتر و زمان کوتاه‌تر دیوارهای یک ساختمان را بالا ببرد، برای کشورهای دیگر هم ارزش بررسی دارد. اهمیت اسکوسپورت در این است که این روش را در شرایطی آزموده که محدودیت‌های مالی و قانونی واقعی داشته است. یک خانه نمایشی بدون محدودیت بودجه چنین آزمونی نیست.
این پروژه همچنین نشان می‌دهد چاپ سه‌بعدی ساختمان لزوماً به معنای طراحی‌های عجیب و آینده‌نگرانه نیست. خانه‌های اسکوسپورت ساده، کم‌ارتفاع و کاربردی‌اند. همین سادگی آن‌ها را برای استفاده روزمره قابل‌قبول‌تر می‌کند.
محدودیت‌ها و پرسش‌های باز
- هزینه کامل هنوز شفاف نیست: رقم ۱۸۸۰ یورو برای هر متر مربع فقط هزینه ساخت ساختمان‌هاست و بخش‌هایی مثل طراحی و آماده‌سازی زمین در آن نیامده است.
- عملکرد بلندمدت: ساکنان تازه وارد شده‌اند. داده‌ای درباره دوام، مصرف انرژی و هزینه نگهداری در سال‌های آینده هنوز منتشر نشده است.
- ساختمان یک‌طبقه: این پروژه چندطبقه نیست. ساخت ساختمان‌های بلندتر با این روش چالش‌های سازه‌ای و قانونی دیگری دارد.
- قابلیت انتقال: مقررات ساختمانی، اقلیم، مصالح در دسترس و هزینه نیروی کار در هر کشور متفاوت است. نتیجه دانمارک را نمی‌توان مستقیم به شهرهای دیگر تعمیم داد.
- ادعای «بزرگ‌ترین»: عنوان بزرگ‌ترین پروژه مسکونی چاپ سه‌بعدی اروپا را سازندگان و ناشران خبر مطرح کرده‌اند و باید آن را در همین چارچوب دید.
واقعیت‌ها و برداشت ما
آنچه در این مطلب به‌عنوان عدد و مشخصات آمده، یعنی تعداد واحدها، متراژ، زمان چاپ، هزینه هر متر مربع، اجاره و درصد درختان حفظ‌شده، از گزارش‌های منابع ذکرشده در پایین نقل شده است. اینکه این روش برای مسکن ارزان‌قیمت در کشورهای دیگر هم ارزش بررسی دارد و سادگی طراحی به پذیرش آن کمک می‌کند، برداشت و تحلیل ماست و نه ادعای سازندگان.
جمع‌بندی سی‌زان
اسکوسپورت نشان می‌دهد منطق لایه‌به‌لایه چاپ سه‌بعدی از روی میز کار تا مقیاس یک محله قابل استفاده است. برای معماران، دانشجویان و طراحانی که با این فناوری کار می‌کنند، نقطه شروع معمولاً همان ماکت و نمونه کوچک است. اگر به این بخش علاقه دارید، مطلب کاربرد پرینتر سه بعدی در معماری و ماکت‌سازی را بخوانید. برای اینکه بدانید کدام روش برای ماکت‌های دقیق مناسب‌تر است، تفاوت پرینتر FDM و رزینی را هم ببینید.
منابع
- ArchDaily — SAGA Space Architects and 3DCP Group Complete ۳۶-Unit 3D-Printed Student Village in Denmark (۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶)
- COBOD International — Europe’s Largest 3D Printed Project Completed Below Denmark’s Social Housing Cost Cap (۲ سپتامبر ۲۰۲۶)
- designboom — 3D printed concrete and cork shape ۳۶ student homes in Denmark (۲ سپتامبر ۲۰۲۶)
